Open Monumentendag Breda
Thema 2019

Thema 2019

01/03/2019

Foto: Stadsarchief Breda, ID BN De Stem Johan van Gurp JVG20070112006. Zang en dans tijdens bevrijdingsscène in de generale repetitie van de Bredase Revue in het Chassé Theater

75 jaar vrijheid - Vrijheid vieren 
De kunst van Bredaas Vermaak en Vertier 

Beste betrokkenen bij Open Monumenten Dagen Breda, 

De lente is weer begonnen en dat betekent dat de voorbereidingen voor OMD van start gaan! Vorig jaar hebben we samen een succesvolle editie neergezet vol energie. We hebben er dus veel zin in om met jullie de schouders onder Open Monumenten Dagen 2019 te zetten. Voor een terugblik op 2018 attenderen we je graag op de evaluatie (Klik op deze link om naar de evaluatie te gaan) 

Dit jaar vinden de Open Monumentendagen plaats op zaterdag 14 en zondag 15 september 2019. 2019 is een bijzonder jaar omdat er in Zuid-Nederland 75 jaar Vrijheid wordt gevierd. Met Open Monumenten Dagen Breda sluiten we hier graag bij aan.

Vanuit het landelijke bureau Open Monumentendag is er voor aansluiting gekozen bij het thema Arts & Entertainment van de European Heritage Days 2019. In Breda vertalen we dat naar (De kunst van) Bredaas Vermaak en Vertier. Wij hopen dat u bij een van deze twee rode draden voor het programma kunt aansluiten. 

Via deze link vind u het formulier om uw deelname kenbaar te maken. Wilt u deze uiterlijk 18 maart naar ons retourneren? 

Planning 

Het landelijk bureau Open Monumentendag lanceert dit jaar een compleet vernieuwde website. Dit is een van de redenen waarom zij dit jaar de planning enigszins naar voren hebben verschoven. De andere reden is dat uit onderzoek blijkt dat bezoekers van Open Monumenten Dagen al in juni gaan kijken op de (landelijke) website wat het aanbod is. Om mee te kunnen liften op de publiciteit die het landelijk bureau zal genereren, ziet onze planning er als volgt uit: 

- 18 maart inzenden formulier deelname 
- 18 april inzenden programmadetails, tekst en foto’(s) voor website en programmaboekje
- 1 juni landelijke vernieuwde website live + website OMD Breda live

Tijdens het open monumentenweekend van 14 en 15 september 2019 willen we zoveel mogelijk locaties openstellen voor het publiek. We doen dan ook weer een oproep aan alle pandeigenaren en organisaties om zich aan te melden voor de open monumentendagen en verhalen hierover naar boven te halen en aan het publiek te presenteren. Hiermee willen we aansluiten bij 75 jaar vrijheid en (De kunst van) Bredaas Vermaak en Vertier in al zijn facetten laten zien. 

Aanmelden voor Open Monumenten Dagen Breda kan door het inschrijfformulier in te vullen en toe te sturen voor 18 maart 2019: https://goo.gl/forms/U81ynSfuOHkw4A7E3


Achtergrond

Tijdens het open monumentenweekend van 14 en 15 september 2019 willen we zoveel mogelijk locaties openstellen voor het publiek. We doen dan ook weer een oproep aan alle pandeigenaren en organisaties om zich aan te melden voor de open monumentendagen en verhalen hierover naar boven te halen en aan het publiek te presenteren. Hiermee willen we aansluiten bij 75 jaar vrijheid en (De kunst van) Bredaas Vermaak en Vertier in al zijn facetten laten zien.

75 jaar vrijheid

OMD Breda sluit aan bij de viering van 75 jaar vrijheid van Breda. De gemeente Breda wil in Breda inzetten op een programma waarin saamhorigheid en verbinding centraal staan. Op uw locatie is wellicht een verbinding met dit thema te leggen of zijn er bijzondere gebeurtenissen of verhalen die verteld kunnen worden over de bevrijding van Breda.

Hierbij zoomen we bij voorkeur in op de periode rond de bevrijding en minder op de oorlogsjaren die hieraan vooraf gingen. Breda werd op 29 oktober 1944bevrijd door de Poolse 1e Pantserdivisie onder leiding van Generaal Stanisław Maczek.


 

Foto: Stadsarchief Breda, ID 19670393 DRovers. Feestvreugde onder de bewoners bij het binnentrekken der Poolse bevrijdingstroepen

Uit Het Bredase Verhaal 1940-1945 door Hans Talboom

Nadat de Polen de Grote Markt hadden bereikt, kwamen steeds meer mensen de straat op en begon het feest van de bevrijding. De vreugde kende geen grenzen, overal werden vlaggen en oranje wimpels uitgehangen door een uitzinnige menigte. Men klom op tanks en pantserwagens en bejubelde de bevrijders. Er werd gedanst en gezongen en er werden sigaretten, chocolade en noodrantsoenen uitgedeeld.

Zelfs generaal Stanislaw Maczek, die op zijn veldtocht toch al het nodige aan dankbaarheid had ondervonden, schreef in zijn memoires:
 

“Terwijl de divisie de een na de andere uitgangstelling inneemt beleeft Breda op een niet te beschrijven manier haar eerste ogenblikken van vrijheid.”

Echt carnaval – de straten zijn overbevolkt met feestende bewoners – bloemen en confetti. De etalages zijn volgeplakt met Poolse zinnen als: ‘Dziękujemy wam Polacy’. Wij danken de Polen’. Ik zie moeder nog naar de kist lopen waarin onze rood-wit-blauwe vlag lag opgeborgen. Al die vierenhalf jaar had die tussen de mottenballen gelegen. Moeder streek de kreukels plat, vader stak de vlag aan de mast en hing uit het raam. Nog zie ik voor me hoe de vlag ging wapperen door de wind en hoe de tranen bij moeder over haar wangen liepen.

Beneden reden er tanks met een opvallende witte ster over de Markt. Soldaten met een zwarte baret op liepen langs ons raam. De mensen dansten en zongen op straat en omhelsden iedere soldaat die voorbij kwam. Uit volle borst zongen ze “Oranje boven, Oranje boven, leve de Koningin”. Breda was eindelijk bevrijd door de Poolse soldaten.

 

 

De stoepen stonden vol met Bredase burgers. Overal waar ik keek zag ik oranje. Verschoten zijden linten waren op verschoten winterjassen gespeld of door het haar gevlochten. De kerkklokken werden urenlang geluid. Wat er nog over was van het carillon in de Grote Kerk speelde volksliedjes en vanaf de toren wapperden fier het rood-wit-blauw.


Er vloeiden tranen van vreugde om de herwonnen vrijheid, maar ook tranen van verdriet om degenen die het niet hadden overleefd.

Het was 29 oktober 1944.

Nadat de Polen met hun laatste gevechten bij Moerdijk het karwei afmaakten, hadden zij op 11 november 1944 op hun Nationale Feestdag tijd voor hun overwinningsparade. Een parade die in de geschiedenis van de stad uniek is. Infanterie te voet gemotoriseerde eenheden trokken door de binnenstad. De Bredanaars stonden rijen dik en ze bestrooiden de Polen met bloemen. Tijdens de bevrijding van Breda zijn veertig Poolse soldaten gesneuveld. Ten koste van grote offers had de stad Breda de vrijheid weer herkregen. Een onbeschrijfelijk gevoel van vreugde verspreidde zich over de stad.
 

Veel Poolse bevrijders bleven na de oorlog noodgedwongen in Breda. Ze konden niet terugkeren naar hun vaderland, waar ze door het communistische regime gezien werden als landverraders omdat ze aan de zijde van de westelijke geallieerden hadden gevochten.

(De kunst van) Bredaas Vermaak en Vertier

Breda ‘barst’ van monumentale en iconische locaties die te maken hebben met vermaak & entertainment. Denk aan de vele theaters, bioscopen, clubs, horecagelegenheden, recreatiemogelijkheden, musea en sport & spel locaties die onze stad rijk is. Op uw locatie of door uw organisatie  is wellicht een verbinding met dit thema te leggen of zijn er bijzondere gebeurtenissen of verhalen te vertellen van de oorsprong van het Bredaas entertainmenterfgoed.

Foto: Stadsarchief Breda JVG19851228012 BN De Stem Johan van Gurp. Wintercircus in Stadsschouwburg Concordia
Arts & Entertainment - European Heritage Days (*) 2019

Van de sonnetten van Shakespeare tot de virale gedichten van Insta-dichters, van cabaretvoorstellingen tot nachtclubbing en van boogschieten tot virtual reality-gaming; het Europese culturele en amusements erfgoed is door de eeuwen heen veranderd, samen met zijn makers, bewonderaars en bewaarders.

Eeuwenlang brachten kunst en entertainment troost, komische verlichting en tot nadenken stemmende ideeën aan miljoenen mensen.

Tijdens de Europese erfgoeddagen van 2019 wordt Europa één groot gezamenlijk podium waar de verschillende Europese culturele tradities te zien zullen zijn. Van straatshows tot concertzalen, traditionele theaters en musea tot moderne cinema en digitale kunst. Het entertainment-erfgoed van Europa speelt zich af op lokale, nationale en Europese podia waar bezoekers en gasten van alle leeftijden kunnen genieten. Het allesomvattende thema omvat sport, fotografie, toerisme, circus, beurzen, beeldende kunst, film, radio en televisie, naast andere op vermaak geïnspireerde kunstvormen.

Bezoekers krijgen toegang tot een aantal van de meest opmerkelijke en iconische plaatsen die de kunst en entertainment hebben gevormd zoals wij die nu kennen. Bibliotheken die eerste edities organiseren van enkele van de grootste meesterwerken aller tijden; concertzalen en theaters die de tand des tijds hebben doorstaan ​​om het verhaal te vertellen van de oorsprong van het Europese entertainmenterfgoed; en de meest interessante architecturale bezienswaardigheden zullen allemaal open zijn voor exploratie en inspiratie voor alle generaties erfgoedenthousiasten.

Prachtige dans-, opera- en theatervoorstellingen worden begeleid door opvallende mime, buiksprekerij, magie en street-art shows tijdens de 2019 European Heritage Days-feesten. Mensen in heel Europa krijgen de kans om het enorme potentieel van verschillende kunst- en entertainmentvormen te ervaren en als kunstenaars, toeschouwers en deelnemers te worden verenigd in een prachtig, cultureel mozaïek.
(*) De Europese Monumentendagen zijn een gezamenlijke actie van de Raad van Europa en de Europese Commissie. Ieder jaar in september bezoeken miljoenen mensen erfgoedschatten in de 50 staten die onderdeel zijn van de European Cultural Convention. Europese Open Monumentendagen erkent dat "cultureel erfgoed een middel is om een dialoog, democratisch debat en openheid tussen culturen te ontwikkelen" en probeert deze waarden uit te dragen.
 
Klik hier om je in te schrijven voor OMD Breda 2019

Een paar vragen om u op weg te helpen

Om u op weg te helpen, hebben we een aantal vragen bedacht die u misschien op een idee kunnen brengen. Het staat u natuurlijk vrij om op basis van de twee thema’s uw eigen insteek te kiezen.

  • Hoe verging het de clubs in Breda? (hoe zijn ze ontstaan, waar en op welke manier vinden we ze nu nog terug in Breda)

  • Wat is de invloed van de vele soldaten door de eeuwen heen op de ontwikkeling van vermaak en vertier in onze stad?

  • Wat is de invloed van Mencía de Mendoza geweest op de ontwikkeling van de kunst en entertainment van onze stad?

  • Zijn er plekken waar men in het geheim bij elkaar kwam om te genieten van (verboden) vermaak?

  • Welke nieuwe plekken voor vertier ontstonden er tijdens/na de oorlog?

  • Hoe werd de bevrijding in Breda gevierd?

  • Wat gebeurde er met het Carnaval tijdens en na de oorlog?

  • Wat is het verhaal achter de eerste Kermis die gehouden werd tijdens Kerst 1944?

  • Welke (geheime) plekken van plezier heeft Breda (gehad)?

  • Wie is ‘Dina met de dartele ogen’ en wat is haar verhaal?

  • Welke buitenlandse invloeden zie je terug in het vermaak en entertainment in Breda?

  • Etc.




Mijn programma

(0) Items toegevoegd

Informatie

Centrum 
Grote Markt, voor het Stadhuis

Zaterdag en zondag 10.00 - 17.00 uur

Enkele monumenten en activiteiten zijn niet toegankelijk voor mindervaliden. Dit is aangegeven met een icoontje.
Toegankelijkheid
Neem de fiets, deze kun je op vele plaatsen gratis parkeren in een openbare fietsenstalling.
Het programmaboekje is vanaf 16 augustus gratis af te halen bij onder andere het Stadskantoor, de VVV’s, de Grote Kerk, de bibliotheken en de deelnemende monumenten. 
Of download het programmaboekje hier.